EuroComRom : Los sèt sedaces

L’Euròpa viu actualament un procèssus d’escambis e de contactes mutuals tan per çò que pertòca la circulacion de las merças e de las personas coma per çò que tanh als mejans de distraccion e d’informacion, e aquò se fa d’una manièra jamai vista, ni al temps de l’Empèri Roman ni a l’epòca de l’" internacionala " Edat Mejana. Las comunautats lingüisticas europèas se rapròchan e se frequentan de mai en mai e, consequentament, las coneissenças autres còps superficialas tocant la varietat lingüistica europèa se convertís ara en un contacte concret entre de locutors europèus de mai en mai nombroses e de mai en mai diferents. La mediacion improvisada e distanciadoira consistissent a recórrer a una tresena lenga (lenga veïculara) non pòt pas satisfar completament lo desir de relacions dels entreparlaires. En efècte, dins aqueste cas, cap dels interlocutors parla pas la sieuna pròpria lenga ni mai la del companh de convèrsa, cap d’eles va pas vertadièrament a l’encontre de l’autre del punt de vista de la lenga.

Los europèus son de mai conscients de l’importància que presentan lors lengas mairalas recipròcas quand se tracha de se sarrar mai autenticament los unes dels autres. L’opinion publica, çaquelà, considèra coma excessiu lo temps necessari a l’aquisicion de rudiments sufisents per poder comunicar dins las divèrsas lengas dels ciutadans europèus e, a causa d’aquò, n’arriban a renonciar, tot en o deplorant, a una veritabla diversificacion de las lengas.

D’un autre latz vesèm clarament que las nacions e las comunautats lingüisticas d’Euròpa luchan per tal que lor idiòma gausisca d’una preséncia internacionala. Vòlon que lor lenga siá non pas rambada mas respectada. Aquò se compren mas aquela actitud manca de logica dins la mesura que las meteissas entitats, las meteissas nacions son pas brica prèstas a assegurar la reciprocitat. Dins aquelas condicions una comunicacion aprigondida entre europèus se vei bravament frenada, per dire pas completament empachada. Una de las consequéncias visiblas n’es que la libertat d’establiment dins los Estats vesins rèsta fòrtament limitada a causa d’aquela manca de preparacion a una reala diversitat lingüistica.

L’objectiu de la novèla estrategia EuroCom es de rendre possible, d’una manièra realista, lo multilingüisme entre europèus, es a dire :

- sens aumentar l’esfòrç d’aprendissatge mas al contrari, en lo redusissent,

- sens exigéncias de competéncia maximalista, çò que vòl dire, en reconeissent la valor d’una competéncia lingüistica parciala utilizada a de fins de comunicacion.

EuroCom se considèra coma un complement necessari a l’ofèrta lingüistica de las escòlas. La majoritat de las escòlas, en Euròpa, fornisson certanament a un fum d’escolièrs, amb una capitada variabla, la possibilitat d’aquesir una cèrta practica d’una lenga estrangièra (generalament l’anglés). N’i a qu’an quitament la possibilitat de s’ensibocar una segonda lenga estrangièra (francés o alemand). Mas aquò’s pas amb aiçò que se pòt obténer un multilingüisme que prenga en compte la varietat lingüistica de l’Euròpa ; es pas aquò tanpauc que nos encaminarà cap a una competéncia europèa.

EuroCom vòl èstre un complement a l’ofèrta lingüistica convencionala mas pòt tanben servir de preposicion per una refòrma de l’ensenhament de las lengas en ne facilitant l’aprendissatge.

La barrièra principala a una compenténcia multilingüa pus largament espandida es de tipe psicologicomotivacional. Es pas un problèma d’aptitud o d’intelligéncia, ni mai un problèma d’estalvi de temps. Es una barrièra dins una dobla amira : d’un costat, en relacion amb l’esfòrç d’aprendissatge supausat e redobtat per l’individú, d’un autre latz a causa de l’opinion publica que se representa lo multilingüisme non pas coma quicòm de normal mas coma una anomalia.

EuroCom vòl rebaissar radicalament la barrièra representant l’esfòrç d’aprendissatge e atal, eliminar al meteis temps la barrièra mentala, laquala es especialament presenta dins los grands Estats que son sensadament monolingües. Los sistèmas d’ensenhament dels Estats en question van fins a considerar lo multilingüisme coma una caracteristica tipica del sosdesvolopament. L’opinion aquela, que va a contra-sens de la valorizacion que se’n deuriá normalament far, meritariá d’èsser refutada pel mejan d’una informacion seriosa e aprigondida.

L’Union Europèa, amb los govèrns regionals e supra-regionals poiriá sens cap de dobte aver una fòrta influéncia e modificar dins un sens positiu las actituds a respècte del multilingüisme, tot particularament dins los grands Estats. Mas lo fach es qu’un programa lingüistic d’europeïzacion poirà èsser efectiu solament se se redusís de faiçon decisiva l’incomoditat d’accès a d’autras lengas.

Es aquò çò qu’EuroCom assaja de far.

Dins l’amira del saut o del passatge d’una lenga coneguda a una autra qu’es novèla, lo començament, lo primièr contacte realizat amb l’intencion d’aprene la lenga, es lo moment decisiu al torn del qual se concentran las paurs e las resisténcias. Una estrategia que, a aquel moment decisiu, poguèsse ofrir un camin, que dedins s’i exigirián pas d’esfòrces d’aprendissatge, seriá la condicion exacta per tal d’obténer d’avançadas realistas e pragmaticas per un programa lingüistic d’europeïzacion.

EuroCom porgís aquel camin.

Pendent la fasi iniciala, EuroCom porgís als estudiants unicament çò qu’es facil o, per parlar pus justament, unicament çò que ja sabon. L’experiéncia d’EuroCom mòstra que s’obten atal un estat de motivacion d’eficacitat maximala per poder començar l’aprendissatge de las lengas : l’intencion didactica e psicologica de nòstre " metòde " d’ensenhament consistís a demostrar als estudiants que, d’un biais inesperat, sabon ja fòrça causas de la novèla lenga. Aquela descobèrta lor balha una fisança nòva al moment d’intrar dins la novèla lenga. Los estudiants s’infòrman atal de tot çò qu’an pas pus d’aprendre. Veson que realament an pas encara tocat los interèsses del capital lingüistic dont dispausan e qu’an unicament besonh d’amassar los beneficis e de los investir dins la novèla lenga.

D’un biais que podèm dire estrategic, renonciam, al començament, a exigir de trabalhs lingüistics productius (valent a dire las competéncias de parlar e d’escriure), e, pendent tota la fasa iniciala — que fòrma lo nuclèu d’EuroCom — nos concentram suls trabalhs lingüistics receptius, en l’ocurréncia la competéncia per la lectura. Aquela competéncia constituís, per l’adult jove o grand, lo fondament mai facil e, per consequent, mai efectiu, per favorizar lo desvolopament posterior de la competéncia d’escotar, de parlar e d’escriure. En otra, compte tengut de l’importància creissenta de l’escritura, la competéncia de la lectura aquesís una importància totjorn pus certana. Los procèssus informatius e los procèssus de decision se fan a basa de documentacion escricha. L’intrada de lenga orala, dins l’ordinator, es transcricha jos forma de tèxt e l’usatgièr destinatari preferirà totjorn lo tèxt que se pòt legir perque pòt atal seguir rapidament amb la vista e ganhar de temps.

L’ensenhament convencional de las lengas balha a l’estudiant l’impression desmotivanta que comença la lenga a partir de zèro e que se tròba aquí coma un total ignorant. Li fan aprene unas primièras frasas que son sovent d’un degrà primitiu descoratjant. EuroCom, en plaça d’aquò, comença per mostrar tot çò que los estudiants pòdon ja deschifrar en un tèxt simple escrich dins la novèla lenga. EuroCom activa las competéncias existentas mas non utilizadas.

La descobèrta de çò conegut dins çò que sembla desconegut, se realiza en s’emparant subre doas realitats lingüisticas:

1. la de la parentat lingüistica,

2. la dels internacionalismes, que constituïsson una basa lexicala comuna per de sectors nombroses de la vida modèrna e per las lengas d’especialitat.

Es a la primièra realitat que donam la prioritat. D’efècte, plan al delà del lexic, la parentat lingüistica permet de reconéisser tanben dins lo material lingüistic estrangièr çò qu’es conegut dins lo camp lingüisticoestructural, valent a dire los sons, la morfologia, la composicion dels mots e la sintaxi.

La descobèrta d’elements desconeguts dins çò qu’es normalament desconegut se realiza, d’un autre costat, en aprofechant la facultat umana de poder transferir nòstras experiéncias atal coma los significants e las estructuras coneguts a de contèxtes novèls. EuroCom buta los estudiants a far un usatge sistematic d’aquesta facultat al moment del passatge a una autra lenga. L’objectiu es la compreneson optimada. Un còp de mai, non demandam pas res als estudiants que siá en defòra de lors coneissenças. Lor cal tan solament tirar lo melhor profièch de çò que ja possedisson, de çò que ja sabon. Per tal qu’aquesta deduccion e aquelas associacions analogicas ajan una màger eficacitat, EuroCom balha tot lo supòrt necessari per que lo marchament venga possible amb un minimum d’esfòrç d’aprendissatge e un maximum de compreneson capitada. EuroCom balha l’ajuda e l’autoajuda.

En clara oposicion amb l’ensenhament convencional ont se tracha subretot de saber se los resultats son corrèctes o falses, e ont tot çò qu’es pas completament corrècte es considerat sens valor e a vocacion d’èsser corregit, per EuroCom l’important es la valor de cada trabalh de compreneson aproximativament corrècta. Aquò es essencial pel " feedback " motivacional.

En principi, es valida la formula seguenta: çò que condutz a reconéisser lo sens general d’un tèxt e pòrta cap a una comunicacion minimament efectiva ja es considerat coma un resultat respectable, que pòt motivar l’estudiant per anar al delà e far d’autres exercicis. Las errors son pas simplament incorrèctas. La màger part de las errors e de las conclusions erronèas quitan de veire un grand o un pichon granet de trabalh intelligent. S’agís solament de far créisser de contunh aquel granet en i metent motivacion e coratge (sens aver paur de las errors, e lo regard fixat sus la capitada envisatjabla).

EuroCom sistematiza en sèt los sectors ont se pòdon trobar de causas conegudas dins la lenga novèla s’aperten a la meteissa familha linguistica (o s’es pro vesina del punt de vista tipologic). La sistematizacion se fa al dintre de 7 sectors, nomenats los 7 sedaces o crivèls. Anam mostrar, dins la seguida de nòstre expausat cossí aquò fonciona dins la familha lingüistica romanica (EuroComRom) mas lo meteis modèl es aplicable a la familha lingüistica germanica (EuroComGer) coma a l’eslava (EuroComSla). (L’actual EuroCom destinat als germanoparlants s’apièja sus la coneissença escolara d’una lenga romanica que, dins lo sistèma escolar alemand es generalament lo francés. L’anglés tanplan es util perque lexicalament es, dins una granda mesura, una lenga romanica. Per los occitanòfons i franceses lo fait de conèisser doas lengas ajuda grandament per arribar a las autras lengas romanicas.)

Al cors de sèt procèssus de crivelatge, l’estudiant – tot parièr coma lo cercaire d’aur qu’extrai lo metal preciós de dins l’aiga – extrai de la novèla lenga tot çò que ja li aperten, perque ja o possedís a partir de sa pròpria lenga. Tanlèu que la lenga aja estada crivelada sèt còps respècte a çò qu’es conegut, se verifica qu’un tèxt de jornal redigit dins la novèla lenga (per exemple tocant la politica estrangièra) es aisidament accessible per çò que concernís las informacions principalas e que, a partir d’aquí, se pòt comprene lo sens de las partidas restantas amb una justesa aproximativa.

La separacion sistematica en sèt camps diferents se fa per de rasons de clartat e de didactica. Cal que l’estudiant siá plan conscient dels sectors individuals que permeton la realizacion completa de la compreneson. Dins la mesa en òrdre d’aquestes diferents camps las possibilitats de reconeissença evidentas son seguidas per d’autras possibilitats profechablas solament pel mejan d’una observacion mai exacta o per d’exercicis brèus. Après la fasi didactica iniciala, lo trabalh practic d’exploracion e de compreneson del tèxt utiliza los 7 sedaces sens separacion ni òrdre ierarquic, atal coma se pòdon presentar segon los besonhs e las aptituds de cadun.

Amb lo primièr sedaç s’agís d’extraire de la novèla lenga lo vocabulari internacional (VI). Aquel vocabulari es estat creat per totas las lengas estandard vivas al cors del debanament de la vida modèrna. Lo vocabulari en question es comun dins una mesura considerabla a totas las lengas europèas. Sa basa es en granda part latino-romanica e aquò privilègia extraordinàriament las lengas romanicas. Un adult dispausa d’environ 5.000 mots d’aquela sòrta. Los pòt reconéisser sens esfòrç dins las autras lengas perque an subit plan pauc de modificacions. Aqueles mots internacionals, conjuntament amb los noms internacionalament coneguts de personas, d’institucions, de concèptes geografics, etc., dins un article de jornal, per exemple de politica internacionala, forman la partida del tèxt qu’es immediatament comprenabla.

Amb lo segond sedaç s’agís d’extraire per subrepés lo vocabulari especificament comun de la familha lingüistica romanica: es lo vocabulari panromanic (VP). Aquel sedaç mòstra cossí la simpla coneissença d’una sola lenga romanica representa una pòrta dobèrta sus totas las autras lengas romanicas. Los estudiants qu’an ja " investit " dins una lenga romanica ne pòdon tirar lo benefici de l’estudi de las autras lengas romanicas. Quicòm coma 500 mots del passat latin comun se tròban encara uèi dins lo vocabulari elementari de la majoritat de las lengas romanicas. Aqueste segond sedaç es, dins sas correspondéncias, particularament important per las familhas lingüisticas germanica e eslava. D’efècte, lo vocabulari pangermanic per exemple coïncidís mens amb l’internacional e, a causa d’aiçò, dona accès a un lexic addicional mai grand.

Es pas qu’al tresen sedaç que las parentats lexicalas son estrategicament utilizadas d’un biais exaustiu: gràcias a las correspondéncias foneticas (CF). Fòrça mots, e particularament los que se presentan plan sovent, son pas a primièra vista de bon conéisser coma avent una parentat amb d’autres coneguts per çò que, al cors de las 1500 darrièras annadas se son modificats foneticament e an divergit del modèl comun original. EuroCom met a la disposicion de l’estudiant, amb lo tresen sedaç, totas las formulas essencialas de correspondéncia fonetica, de tala manièra que reconesca facilament la parentat entre los mots e atal lors significacions. Las descobèrtas fachas per cada estudiant son sistematizadas en un nombre limitat de règlas de correspondéncia fonetica. Aquò’s atal que, sens grand esfòrç d’aprendissatge – en partissent per cada cas d’un modèl, d’una mòstra (al francés " nuit " e " lait " correspond en catalan " nit " e " llet ", en occitan " nuèch [nuèit] " e " lach [lait] ", en portugués " noite " e " leite ", en italian " notte " e " latte ", en espanhòl " noche " e " leche "), pòt destriar immediatament una seria de modificacions istoricas e reconéisser lo mot jos son novèl vestit.

Lo quatren sedaç se referís a las grafias e a las prononciacions (GP). Dins las lengas romanicas, s’utilizan per la majoritat dels sons las meteissas letras dins l’escritura, mas certanas solucions ortograficas son diferentas dins cada cas e rendon malaisida la reconeissença de la parentat dels mots e dels significats. EuroCom presenta sistematicament totas aquelas diferéncias dins un resumit, mòstra la logica de la convencion grafica que cada lenga s’es donada, e desactiva atal los motius d’error. Sufís que l’estudiant vire son atencion, de fòrma pontuala, sus plan pauc de fenomèns. Parallèlament a aquò, explicam e aplicam qualques convencions de prononciacion per mostrar la parentat dels mots: atal los mots escriches de manièra diferenta apareisson coma essent de prononciacion semblabla.

Lo cinquen sedaç aprofiècha lo fach que los nòu tipes de frasas basicas (FB) son estructuralament identicas dins totas las lengas romanicas. Lo qu’es conscient d’aquel fenomèn se pòt rendre compte sul pic que las coneissenças sintacticas d’una sola lenga romanica lo pòdon ajudar enòrmament per mestrejar las autras, per localizar las posicions dels articles, dels substantius, dels adjectius, dels vèrbs, de las conjugasons, etc. Quitament dins mantuna frasa subordenada (amb relatiu, condicional...) la posicion dels mots es de bon endevinar. Sus fons d’aquela caracteristica sintactica, comuna a un degrà naut, òm pòt ben isolar las particularitats de tala o tala lenga e las rendre compreensiblas amb de brèvas indicacions.

Lo seisen sedaç EuroCom met a la disposicion de l’utilizator per la morfosintaxi (MO) las formulas de basa amb lasqualas se pòdon reduire al comun denominator los diferents mots gramaticals o las terminasons dels mots dins las lengas romanicas (" A qué se coneis la primièra persona del plural dins los vèrbs romanics? "). Atal l’esquelèt gramatical ven facilament accessible per la lectura. Los elements morfosintactics fan partida dels elements mai frequents d’un tèxt. Aquò’s per aquò que lor reconeissença es rendabla a mai d’un esgard.

Lo seten sedaç, amb la lista dels prefixes e dels sufixes (FX), permet de dedusir la significacion dels mots compausats, en separant la rasic dels mots ajustats. Se cal solament membrar d’un nombre pichon, perfèctament retenible, de prefixes e sufixes latins e grècs, per poder accedir a un nombre multiple de tèrmes.

*

En resumit, l’estudiant, al cors de 7 procèssus de crivelatge, s’es rendut compte de quin ample repertòri e concèptes coneguts del punt de vista lexical e gramatical dispausa a partir de la sieuna lenga romanica. Tot aquò es valedor non solament per una lenga de mai, mas per uèch lengas de mai. Çò qu’EuroCom elabòra aquí es estrategicament decisiu: se tracha pas d’una progression malaisida d’una lenga a una autra mas cal veire que, amb una operacion unica, òm duèrb d’un còp la pòrta a totas las lengas aparentadas.

Es al cors de la segonda fasi de l’estrategia d’EuroCom que l’estudiant se poirà liurar pus intensament a las sieunas motivacions personalas e causir, almens momentanèament, una o l’autra entre las lengas de la familha lingüistica ont es dintrat gràcias als 7 sedaces.

Dins aquela amira EuroCom ofrís dins sa segonda partida los mini-retraches de sièis lengas romanicas parladas per un total de 750 milions de personas. Aqueles mini-retraches presentan d’un biais sistematic las coneissenças lingüisticas mobilizadas amb l’ajuda dels sedaces e las completan estrategicament.

Lo mini-retrach presenta d’en primièr de donadas sus la difusion geografica d’una lenga e lo nombre de locutors, puèi balha un brèu resumit de l’evolucion istorica dempuèi las originas fins a uèi, e menciona los principals dialèctes e varietats.

Una compausanta importanta dels mini-retraches es una descripcion de las caracteristicas. Aquela decripcion presenta jos una forma concentrada los traches tipics de la lenga, especialament dins los domenis de la prononciacion, de l’escritura e de l’estructura dels mots: l’impression de lectura e d’escota dels mots que l’estudiant percep d’una manièra difusa es atal renduda evidenta e conscienta en paraulas. La lenga en question es ara desseparada clarament de las autras lengas vesinas, de tala sòrta que l’estudiant, sus la basa de la parentat e de la semblança mesas en valor amb los 7 sedaces, pòt d’ara enlà començar de destriar la particularitat pròpria de cada lenga.

Après la descripcion de las caracteristicas ven un minilexic ordenat segon las partidas del discors (amb inclusa una minigramatica) e dins loqual son presentats sistematicament los 400 elements lexicals mai frequents: nombres, articles, preposicions, los substantius mai importants, adjectius, conjoncions, pronoms, advèrbis de lòc, de temps e de quantitat, e enfin los vint vèrbs mai frequents amb lors fòrmas regularas e irregularas. Lo resultat es que d’un costat los tèrmes ja accessibles gràcias als 7 sedaces son presentats en bon òrdre e que, d’un autre costat, òm ajusta una seria mai o mens redusida de mots qu’existisson solament dins una sola lenga mas que son çaquelà sistematicament importants. Los mots estructurals (e los mai frequents) de cada lenga apareisson dins un repertòri alfabetic final: dintran dins la composicion de quin tèxt normal que siá dins la proporcion de 50-60%. D’aquela lista, òm va extraire apuèi los mots als quals l’estudiant aviá pas pogut, fins ara, accedir amb lo trabalh de crivelatge, e van èstre someses a una atencion mnemotecnica especiala. Per astre, aqueles particularismes son pas nombroses, encara que sián frequents: en mejana solament 12 mots per lenga. Los mini-retraches son estats exprèssament concebuts en fòrma concentrada: pretendèm qu’amb un minimum d’investiment de lectura e d’aprendissatge (una dotzena de paginas per lenga), se pòt obténer un maximum de rendement e d’utilitat per la compreneson de la lectura.

*

Amb aquel concentrat d’informacions, l’estudiant dispausa d’una basa solida per desvolopar una competéncia receptiva que pòt aumentar plan rapidament per una lectura intensiva e gradualament diversificada dins las lengas causidas. Aquò facilita tanben lo saut per mestrejar la recepcion orala dels tèxtes e pòt donar de motivacions tocant l’activitat lingüistica productiva jos una fòrma o una autra. Cal constatar, pasmens, que lo sol fach d’aquesir una bona competéncia repectiva en divèrsas lengas representa ja un objectiu pròpri e fondamentalament important per Euròpa.

Lo manual aicí presentat es concebut coma un manual d’aprendissatge per las universitats, la formacion continua e l’escòla, jos la direccion de professors que, al cors de lor vida, se seràn consacrats a l’estudi de divèrsas lengas estrangièras. Lo manual deu èsser comprés coma essent un complement al nombrós material d’ensenhament ja existent. En principi, a respècte dels manuals d’aprendissatge convencionals de las lengas respectivas, aqueste manual pòt aver una " foncion introductiva ". Los corses d’una sola lenga se pòdon atal desvolopar d’un biais mai simple e mai rapid. I a de temps de ganhat qu’es possible d’investir dins una ofèrta lingüistica pus ampla.

Los " professors ", es pas brica necessari que mestregen totas las lengas presentadas dins aquel libre. Dins lo cas de las lengas " desconegudas " d’eles, en acòrd amb l’estrategia d’EuroCom, conjuntament amb los autres estudiants, se sometràn a l’espròva que consistís a deschifrar un tèxt de jornal escrich dins la novèla lenga. Un còp qu’avèm admés aquò, veirem qu’es del tot fasedor de se servir d’aquel manual dins un grop sens professor, mai que los participants sián originaris de domenis lingüistics distints e que se completen los unes los autres en tan qu’expèrts de lor pròpria lenga. S’òm fa servir aquel libre per l’autoaprendissatge, caldrà utilizar de mejans auditius pr’amor de recebre una impression corrècta de prononciacion.

Lo manual a per finalitat de mostrar a partir d’un prototipe — EuroCom pels alemands — quala pòt èstre la realizacion practica dels principis subre losquals s’apièja. Lo prototipe es facilament adaptable a un EuroCom pels occitans o franceses o per d’autres locutors apertenent a d’autras lengas romanicas.

L’utilizacion consequenta de la parentat o de la semblança entre lengas es una font fins ara a penas presa en compte per accedir mai aisidament al multilingüisme. En i recorrent, EuroCom simplifica lo procèssus real d’aprendissatge. Atal coma o avèm remarcat abans al paragraf 1.2, cal pas oblidar de senhalar que la motivacion personala subjectiva es egalament decisiva. La disposicion al multilingüisme resulta grandament dels succèsses e de las falhidas esprovats anteriorament al contacte de las diferentas lengas. Aquò’s perque, abans d’intrar dins EuroCom, es util de far lo punt sus las paurs e suls prejudicis ligats al multilingüisme, e eliminar atal las barralhas subjectivas.

Dins los païses ont lo mond son pas acostumats al multilingüisme tre l’infància, podèm denombrar cinc punts de crenhença o de conviccions motivacionalas desfavorablas, que son un empachament per un accès facil a una autra lenga. Ne cal èstre conscient e las desactivar, o, cada còp que se tracha d’afirmacions merament falsas, las refutar.

1. " Soi tròp vièlh. Une lenga se pòt solament aprene quand òm es petit ". Aquò es sosetimar la capacitat d’aprendissatge de l’adult. Al contrari, cal prene consciéncia que los avantatges d’un enfant (fòrça temps disponible e fòrça energia ludica li permetent de s’identificar a la lenga d’aprene), son pel mens compensats pels avantatges dont gausís un adult: un adult, en efècte, gràcias a la sieuna mina d’experiéncias lingüisticas e gràcias a las sieunas coneissenças dins diferents domenis, obten una progression d’aprendissatge mai rapida que la d’un enfant, subretot quand se consacra a una lenga amb intensitat e motivacion. Parièr, la facultat d’escota e de prononciacion corrècta es dins l’adult una question d’actitud, de disposicion (e de fisança en se) quand s’agís de s’inserir dins un autre environament lingüistic.

2. " Soi pas fach per aprene las lengas ". L’inaptitud a las lengas existís pas (en defòra dels cases de disfoncionaments cerebrals). Tot lo mond an aprés la sieuna lenga mairala e tot lo mond pòdon de la meteissa manièra aprene d’autras lengas. Oblidam totjorn que l’aquisicion de la lenga mairala es estat un procèssus complèx e de longa durada, e que, en comparason, l’aprendissatge d’autras lengas se desròtla generalament d’una faiçon vertadièrament rapida. Darrièr l’excusa d’" inaptitud ", çò que s’amaga, aquò’s sovent una situacion motivacionala desfavorabla, e mai una manca de disposicion o de coratge per afrontar una situacion novèla.

3. " O vau tot embolhar se me boti a aprene una autra lenga pròcha de la miá. Ai paur de tot mesclar ". Darrièr aquela interpretacion negativa del passatge d’una lenga donada a una lenga aparentda sembla que i aja un modèl cerebral " d’espaci void " non analisat: en d’autres tèrmes, i auriá pas dins nòstre cap pro de plaça per i far dintrar mai d’una lenga. Mas en realitat lo mond oblidan lo principi valable per las lengas coma per tot lo demai, segon loqual dont mai aprenes de lengas, dont mai es facil de n’aprene d’autras.

Per quant al pretendut perilh de mescladissa que se fariá entre las lengas, caldriá èstre plan conscient de l’avantage que representa lo fach de poder reconéisser còp sec de mots gràcias a lor semblança amb los d’una autra lenga, e per los poder gardar en memòria sens aver lach l’esfòrç d’un aprendissatge. Se soscatz coma deu èstre malaisit precisament de poder pas " barrejar " nòstras lengas europèas amb d’autras coma l’arab o lo japonés, per l’encausa que las passarèlas son a pauc près inexistentas, vos regaudiretz de poder profechar de la " barreja " e suportaretz de bon grat l’incertitud iniciala tocant la fòrma exacta d’un mot. Lo qu’es plen de fisança, que crei fòrt al succès, pòt èstre certan que, pendent los trabalhs d’acòstament totjorn mai intens cap a la novèla lenga, una facultat especifica se desvolopa automaticament que permet de saber quinas paraulas, quinas estructuras e quinas sonoritats apertenon a las lengas respectivas. Digam-o ben clarament un autre còp: lo fach qu’al començament de l’aprendissatge d’una autra lenga nos poscam ajudar dels mots d’una lenga aparentada, constituís pas un obstacle qual que siá, mas al sens contra una facilitat enòrma.

4. " S’apreni una lenga novèla, vau oblidar las autras lengas estrangièras que sabi ". En aprenent una novèla lenga, òm s’adapta totalament al novèl mitan, mai que mai s’òm se tròba dins lo país ont es parlada. Es perfèctament normal que se pòsca pas tornar sul pic a una lenga apresa anteriorament quand òm comença precisament a estudiar una novèla lenga. Lo que sap d’avança qu’aquela sembla-dificultat existís se poirà comportar amb benaise. Après qualques minutas de readaptacion, la convèrsa malaisida ven tornar mai fluïda en plan aviat se trobarà a son aiset dins l’autra lenga apresa abans. Aquò es valable tanben per de lengas qu’òm utilizava pas dempuèi longtemps. Per riscar una expression figurada, se pòt dire que lo cervèl " las bota en resèrva ". Sufís de l’estimulacion adeqüata per las poder tornar trobar disponiblas.

L’important es qu’òm se daisse pas blocar per la paur. Òm deu apelar a la pròpria fisança: se deu remembrar que las aptituds lingüisticas que, autre temps, èran estadas aquesidas, seràn lèu novèlament disponiblas dins lo contèxt viu de la convèrsa o dins lo contèxt intensiu de la lectura.

5 " Gausi pas parlar una lenga tan que non la parli pas coma cal ". Nos trobam aquí dins lo camp cinquen de las paurs qu’empachan o alentisson l’aprendissatge de las lengas: l’obsession de la perfeccion. L’idèa qu’una lenga es utila unicament s’es escricha e parlada de faiçon absoludament corrècta blòca totas las tempativas d’aplicacion ludica experimentala qualas que sián. L’escòla nos a inoculat un mòde d’autocensura amb las errors marcadas en roge, amb las nòtas, las reprimendas correctivas (e non pas las estimulacions). Nos cal liberar a tota fòrça per poder intrar tranquillament e coratjosament dins de novèlas lengas. A l’escòla, l’usatge lingüistic se definís pel mejan de las nòtas e, sonsequentament, evitar las errors ven un principi absolut de subrevivença. Al contrari, se l’usatge lingüistic concret s’orienta cap a la competéncia comunicativa, tot usatge de la lenga, per tan defectuós que siá, ven efectiu, a condicion que l’autre entreparlaire entenda la significacion, o arribe a l’entendre pel mejan de questions.

Lo coratge de parlar defectuosament atal coma l’aquisicion d’estrategias tendent a una graduala autocorreccion son en camin drechurièr per n’arribar a una competéncia totjorn mai granda en partent d’un domeni actiu reduch.

L’utopia d’una competéncia " perfècta " en lengas estrangièras a longtemps equivalgut, dins l’esperit del mond, a un simbòl d’instruccion superiora e a un factor de prestigi social. D’aquí a que d’unes pensèsson qu’una mestresa incompleta de la lenga — mas pasmens sufisenta per permetre la comunicacion — siá lo signe d’una instruccion marrida, d’una cultura superficiala e d’un nivèl social bas, n’i aviá qu’una cambada a far e n’i a fòrça que la faguèron. Tot al contrari, cada competéncia lingüistica suplementària (quitament se s’agís sonque d’una competéncia de lectura o d’una competéncia orala elementària e defectuosa) representa un plus d’instruccion, d’experiéncia e de coneissença. Es aquel que coneis pas res de lengas estrangièras que pòt pas far de fautas, perque possedís pas tot aquel saber.

Prenèm consciéncia que nòstra lenga mairala, e mai ela, la perfeccionam tot al long de la vida; alavetz es sens rèirepensada que poirem parlar las autras lengas d’en primièr d’un biais experimental (encara que d’una manièra fòrça erronèa), amb la perspectiva encoratjanta de nos melhorar de contunh. La necessitat de melhorar lo saber inicial deu pas descoratjar degun de començar.

*

Las cinc paurs, o prevencions, que venèm de descriure e d’analisar representan la quintesséncia dels obstacles subjectius per aprene las lengas. Las coneissèm gràcias a de responsas que los estudiants faguèron a nòstras questions pendent d’annadas. Aquelas paurs, que son d’obstacles reals, pòdon èstre dominadas en recorrent a una conscientizacion e a una informacion motivacionala. De mai, pendent l’aquisicion de competéncias receptivas, los dos faches seguents pòdon a penas èstre considerats coma d’obstacles: 1. Lo barrejament de las lengas, pendent la lectura e l’accès optimat, pòt pas èstre autra causa qu’util. 2. Pendent l’aquisicion de la competéncia receptiva dins de novèlas lengas se pòt far, es segur, de falsas deduccions, mas non se pòt far cap de fauta dins aquelas novèlas lengas.

EuroCom mòstra que l’aprendissatge de las lengas es facil aquí ont existís una parentat lingüistica. EuroCom demòstra que lo locutor d’una lenga europèa sap ja fòrça causas de la majoritat de las autras e que comença pas de zèro, mas que inesperadament pòt aportar un fum de coneissenças lingüisticas per penetrar dins la novèla lenga. L’estudiant descobrís que las lengas vesinas son pas de lengas estrangièras mas que ja son sieunas per una part considerabla, e atal finís que pren fisança e tròba de motivacions per que totas aquelas coneissenças lingüisticas demòren pas en bosiga. De mai, EuroCom permet, gràcias a son marchament, que l’estudiant siá conscient de las possibilitats sieunas d’accedir a çò desconegut per l’entremesa de deduccions analogicas en aprofechant la logica del contèxt. EuroCom ensenha cossí maximalizar aquelas facultats.

Sul plan lingüistic, EuroCom se fixa unes objectius realistas immediats. EuroCom, en plaça d’un perfeccionisme illusòri en una o doas lengas, aspira a un plus de competéncias parcialas en mai d’una lenga, donat qu’una diversificacion lingüistica reala en Euròpa comença solament quand sèm al delà de las lengas estandards anglés, francés, alemand. EuroCom vòl aquí èstre lo complement de l’ensenhament convencional de cada lenga presa separadament, o tanplan una estrategia per ne facilitar e accelerar la fasa iniciala, e encara tanben lo primièr pas cap a las lengas vesinas.

EuroCom completa atal l’ofèrta tradicionala d’ensenhament de las lengas sul sieu punt mai feble, subretot del punt de vista europèu: la manca de diversificacion.

EuroCom s’adreça tanben mai intensament a la grand massa de la populacion europèa puslèu que non pas a l’objectiu d’ensenhament d’una competéncia lingüistica quasiment al nivèl de natiu (nearly native language competence). L’aspècte descoratjant estacat a aqueste darrièr objectiu d’ensenhament es eliminat s’òm reconeis e s’òm met en evidéncia la valor de las coneissenças multilingüas parcialas.

EuroCom pesa dins la balança per tal que los europèus pòscan tornar-mai valorizar mai nautament las lengas mairalas e per tal que se lor impause pas una tresena lenga, veïculara, coma unica solucion a la diversitat de las lengas.

Finalament, EuroCom fa prene consciéncia que las culturas europèas fan partida d’una familha e que se tròban totas entre-relacionadas.

EuroCom, dins la fasa iniciala, met al punt tot çò qu’es facil dins la novèla lenga, e evita atal las angoissas inicialas e los efèctes negatius.

EuroCom se concentra sus l’aquisicion de competéncias receptivas (lectura de tèxtes per exemple) e pòt d’aquesta manièra ofrir un progrès mai important dins l’aprendissatge. Los estudiants fan l’experiéncia de la rapiditat amb laquala pòdon comprene la novèla lenga. EuroCom aprofiècha totes los efèctes positivizants que despèrtan e mantenon viva la motivacion, es a dire lo divertiment e la curiositat (vòli dire l’actitud furgaira del detective). L’economia de l’aprendissatge ven lo centre de l’(auto)reflexion. Anam sistematicament utilizar de formulas d’utilitat multipla de naut rendement. En plaça de l’addicion successiva e dificila de lengas pendent de longas annadas d’aprendissatge, òm accedís a una multiplicacion lingüistica a basa dels significats dels mots e de las estructuras multilingüas. Se poiriá dire sens fauta qu’una atencion dirigida cap a totas las autras lengas relacionadas s’impausa per pura economia de temps e de fòrça: lo fach de se limitar a una sola lenga se muda en dificultat dins lo procèssus d’aquisicion lingüistica dementre que lo fach de se dobrir a d’autras lengas equival a una facilitacion. Gràcias a aquel multilingüisme escapam al dilèma escolar ont la causida d’una o doas lengas exclutz la causida de la autras.

Del punt de vista de la psicologia de l’ensenhament, EuroCom balha una interpretacion novèla de las " errors ": lor dona la valor de resultats de compreneson parcialament escasuts que cal solament melhorar o, se la causa es possibla, optimizar. Dins aquelas condicions, l’aspècte positiu de l`acte de devinar se situa al primièr plan: una error convida a tornar afrontar l’espròva. L’objectiu es d’aprene sens aver paur de las sancions.

EuroCom ajuda l’autoajuda: òm perpensa e òm apren cossí s’aprenon las lengas. òm transmet atal la seguretat e l’acostumança en s’aprochant de las novèlas lengas.

La competéncia receptiva parciala que l’estudiant, amb lo professor o sens el, pòt continuar de melhorar amb mai de lectura (e amb l’ajuda ocasionala de diccionaris), d’una manièra ela tanben autonòma, fins a arribar a de coneissenças solidas, li apòrta tre lo debut una utilitat comunicativa reala: La competéncia receptiva, en efècte, permet de legir d’informacions provenent de l’autre país, dins cada lenga originala. EuroCom ten compte, implicitament, de mediar coneissenças culturalas, donat que la competéncia receptiva aquesida dempuèi lo començament condutz a de coneissenças culturalas ricas, precisament en partissent de tèxtes autentics del país respectiu. EuroCom crèa d’expèrts de la lectura multilingües, que non dependon pas pus de l’existéncia de traduccions.

En otra, la competéncia per la lectura constituís per l’estudiant adult la basa mai simpla permetent d’aquesir rapidament la competéncia per escotar: l’interessat deu profechar dels mejans auditius que siá en mesura de trobar. Aquela competéncia d’escota es tanben un mejan per assimilar apuèi l’informacion televisada de fòrça païses. A mai d’aquò, podèm entendre dirèctament los autres europèus quand parlan dins lors lengas respectivas, e podèm contunhar de parlar dins nòstra lenga mairala pròpria, a condicion que, per lor part, aqueles interlocutors ajan aquesit de coneissenças receptivas en nòstra lenga. Aquel tipe de convèrsa fonciona fòrça ben après qualques minutas d’adaptacion e permet de remplaçar la comunicacion en anglés veïcular e deficitari pels dos entreparlaires. (Solament se las competéncias receptivas dels dos entreparlaires coïncidisson pas, cal recórrer alara a una lenga veïculara.) Aquel tipe de comunicacion fach en lengas mairalas es çò que poiriam formular coma programa per totes los europèus: " poder escotar ".

Aquela comunicacion en tandèm es lo camin mai facil per se preparar a l’usatge actiu de la lenga. L’avèm atal de contunh dins l’ausida pendent la convèrsa e la comprenèm de mai en mai.

I a pas cap de jove que sàpia exactament dins qual domeni lingüistic lo menaràn la profession e la vida. La competéncia receptiva diversificada dins una o mai d’una familha lingüistica devendrà, en cas de necessitat professionala o de destinacion cap a una autre país, una competéncia productiva dins la lenga del país en un temps minimum.

L’Euròpa vendrà veritablament europèa del punt de vista lingüistic — e non pas centrada exclusivament sus l’anglés (o sus un bocin de francés e d’alemand) solament quand fòrça europèus coneisseràn fòrça lengas d’Euròpa. L’experiéncia de semblança e de diferéncia entre las lengas europèas servirà de modèl per l’experiéncia de proximitat e d’alteritat de las nòstras culturas europèas. Serà atal mai facil de conciliar nòstra pròpria identitat amb l’obertura e la simpatia vis a vis del mond forestièr.

Las experiéncias d’aquisicion facila de la competéncia receptiva en una familha linguïstica donada, la romanica, nos ensenhan que las podèm transpausar dins las autras familhas lingüisticas (germanica, eslava). EuroCom, d’efècte, se pòt adaptar exactament a cada grop de despart e a cada combinason de lengas de destinacion (per exemple, EuroComRom per anglofòns, EuroComRom o EuroComGer per locutors romanics, o EuroComSla per alemands). Aquò vòl dire qu’òm pòt, globalament, preparar un rasal de manuals d’aprendissatge EuroCom que, amb lors transicions recipròcas, se basarián sus las tres grands familhas lingüisticas d’Euròpa. Interconnectadas entre se, dobrirán l’accès a las lengas de la màger part dels 700 milions d’europèus.

Comprendre los europèus dins lors lengas: los qu’aprenon de lengas amb EuroCom se fan europèus.

Traduccion: Cristian Rapin, Occitania.

Lo livre:
Horst G. Klein, Tilbert D. Stegmann
EuroComRom - Die Sieben Siebe
Romanische Sprachen sofort lesen können
(ISBN 3-8265-6947-4)
es publicat en alemand a l´editor Shaker Verlag.